RSI klachten behandeling: de juiste diagnose bepaalt de aanpak

1. RSI is geen één aandoening

Repetitive Strain Injury is een overkoepelende term die verwijst naar klachten aan arm, pols, hand, elleboog, schouder of nek die samenhangen met herhaalde of langdurige belasting. Onder die paraplu vallen heel verschillende aandoeningen: tenniselleboog, carpaal tunnel syndroom, tendinopathie van de pols, de Quervain, en niet-specifieke RSI.

Dit is waarom "ik heb RSI" te weinig informatie is voor een goede behandeling. De juiste diagnose bepaalt welke oefeningen helpen, welke werkplekaanpassingen zinvol zijn, en hoe lang herstel duurt.

Bron: KNGF-richtlijn RSI, 2020

2. Wat zijn de eerste tekenen van RSI?

RSI begint zelden plotseling. De opbouw verloopt in fasen:

Fase 1 (reversibel):

• Vermoeidheid in de arm na het werk, die na rust verdwijnt
• Lichte tintelingen of gevoelloosheid in vingers aan het einde van de dag
• Gevoel van zwakte bij herhaalde bewegingen

Fase 2:

• Pijn tijdens het werk die aanhoudt na werktijd
• Tintelingen of gevoelloosheid die ook buiten werktijd optreden
• Verminderd bewegingsbereik of kracht

Fase 3 (ernstig):

• Pijn in rust, ook 's nachts
• Krachtverlies bij dagelijkse handelingen (kopje vasthouden, openen van pot)
• Pijn bij passieve bewegingen

Hoe eerder je ingrijpt, hoe makkelijker het herstel.

3. Hoe lang duurt herstel van RSI?

Dit hangt sterk af van de aandoening en hoe lang de klachten al bestaan:

• Fase 1: weken tot enkele maanden met aanpassing van werklast en ergonomie
• Fase 2: 3 tot 6 maanden met actieve behandeling
• Fase 3: 6 maanden tot meer dan een jaar, soms met blijvende beperkingen als behandeling te lang uitgesteld is

Vroeg ingrijpen is de meest effectieve preventie van langdurig herstel.

4. Welke oefeningen helpen bij RSI?

De oefeningen zijn afhankelijk van de specifieke diagnose. Hier zijn algemene oefeningen die bij de meeste arm- en polsklachten effectief zijn:

Pols- en onderarmrekken:

1. Strek je arm, handpalm omlaag, buig je pols naar beneden met de andere hand. Houd 30 seconden.
2. Strek je arm, handpalm omhoog, buig je pols omlaag. Houd 30 seconden.
3. Doe dit 3 tot 4 keer per dag.

Isometrische polsextensie (pijnstillerend):

1. Leg je onderarm op tafel, handpalm omlaag.
2. Leg de andere hand bovenop en oefen weerstand uit terwijl je pols probeert omhoog te drukken.
3. Houd 30 tot 45 seconden, herhaal 5 keer. Werkt pijnstillend bij acute RSI.

Schouder en nek losmaken: Veel RSI-klachten worden mede veroorzaakt door spierspanning hogerop in de keten (nek, schouder, bovenrug). Nekrotaties en scapulastabilisatieoefeningen zijn aanvullend effectief.

5. Werkplekaanpassingen bij RSI

De meest effectieve maatregelen:

• Muis en toetsenbord op ellebooghoogte, pols recht
• Verticale muis of trackpad bij polsklachten
• Micropauses van 30 seconden elke 10 minuten
• Beeldscherm op ooghoogte (zie artikel over beeldschermhoogte)

6. Wanneer moet ik naar de fysiotherapeut?

Bij RSI-klachten die korter dan 6 weken bestaan: begin met ergonomische aanpassingen en oefeningen. Als de klachten na 4 tot 6 weken niet verbeteren, is fysiotherapie aangewezen.

Bij fase 2 of 3 klachten: start direct met fysiotherapie. Wachten verlengt de hersteltijd significant.

Heb je klachten die lijken op RSI? Doe de Pijn-Check op musclematch.nl of neem contact op. Ik kom bij jou thuis voor een complete diagnose en behandelplan.