Ischias behandeling: pijn in je been die uit je rug komt

1. Je been doet pijn, maar de oorzaak zit in je rug

Het is een verwarrende klacht: je knie, kuit of voet doet pijn, maar als de fysiotherapeut je rug onderzoekt, reageer je direct. Dat is het kenmerkende patroon van ischias.

De ischiaszenuw (nervus ischiadicus) is de dikste zenuw in het lichaam. Hij loopt van de lumbale wervelkolom via de bilstreek door de achterkant van het been naar de voet. Als deze zenuw bekneld of geïrriteerd raakt, voelt de pijn in het been, zelfs als de oorzaak hoog in de rug zit.

Als fysiotherapeut is ischias een van de klachten waarbij de uitstraling de diagnose mede bepaalt.

2. Wat is ischias en hoe ontstaat het?

Ischias is geen diagnose op zichzelf, maar een symptoom: uitstraling van pijn, tintelingen of gevoelloosheid langs het verloop van de ischiaszenuw.

De meest voorkomende oorzaken:

Hernia (discusherniatie): een uitpuiling of scheur in de tussenwervelschijf drukt op de zenuwwortel. Dit is de meest voorkomende oorzaak van ischias bij mensen jonger dan 50 jaar.

Spinale stenose: vernauwing van het wervelkanaal, vaker bij mensen ouder dan 50 jaar. Geeft klachten bij staan en lopen die verbeteren bij vooroverbuigen of zitten.

Piriformis syndroom: de piriformisklier (diep in de bil) kan de ischiaszenuw beknellen. Pijn diep in de bil, verergert bij lang zitten.

Bron: KNGF-richtlijn lumbaal radiculair syndroom, 2022

3. Hoe lang duurt ischias?

Bij de meeste mensen met een hernia-gerelateerde ischias verbetert de uitstraling geleidelijk binnen 6 tot 12 weken, ook zonder operatie. De zenuw herstelt, de hernia wordt deels geresorbeerd.

Factoren die herstel verlengen: bewegen vermijden uit angst, langdurig liggen, en psychosociale belasting.

Urgente situalen die direct naar een arts vereisen:

• Krachtverlies in de voet of been (voetheffersparese)
• Gevoelloosheid in het zadelbied en moeite met blaas of darmen (cauda equina: absolute spoedpresentatie)

4. Welke oefeningen helpen bij ischias?

Bij een hernia met ischiasklachten zijn oefeningen gericht op extensie van de lumbale wervelkolom (McKenzie methode) voor velen effectief, omdat ze de hernia terugduwen en de zenuwdruk verlagen.

Lig op je buik (prone lying):

1. Ga op je buik liggen, armen langs je lichaam.
2. Blijf 5 minuten zo liggen. Dit alleen al verlicht de discusdruk bij veel herniapatiënten.

Slangen houding (prone press-up):

1. Vanuit buikligging, handen naast je schouders.
2. Duw je bovenlichaam omhoog, bekken blijft op de grond.
3. Houd 2 seconden, laat zakken. Herhaal 10 keer.

Wandelen: lopen op een normaal tempo is een van de beste oefeningen bij ischias: het mobiliseert de zenuw zonder extra druk te geven.

Bron: Cochrane Review, exercise therapy for sciatica

Belangrijk: niet alle ischias reageert op extensieoefeningen. Bij spinale stenose zijn flexieoefeningen juist effectiever. Een fysiotherapeut bepaalt welke richting bij jou werkt.

5. Fysiotherapie bij ischias: wat werkt?

Fysiotherapie bij ischias combineert:

• Directe mobilisatie van de wervelkolom en neurale structuren
• Zenuwtractie en mobilisatie (neural mobilization)
• Specifieke oefentherapie afgestemd op richting van klachten
• Educatie: bewegen is de behandeling, niet rust

Operatie is zelden nodig: bij 90 procent van de ischias-patiënten verbetert de uitstraling zonder chirurgie.

Heb je uitstralende beenpijn die je belemmert? Doe de Pijn-Check op musclematch.nl of neem contact op. Ik kom bij jou thuis voor een volledige beoordeling en behandelplan.